Kökün İnkârı: Yüzsüzlükten Köksüzlüğe, Köksüzlükten Yokluğa

 Bir milletin yok oluşu, haritalardan silinmesiyle başlamaz; kalbinden silinmesiyle başlar. Dışarıdan gelen yıkımlar, içerideki çürümeye denk düşmez. Bir millet kendi benliğine küstüğünde, kendi dilini artık yabancı gibi konuşmaya başladığında, kendi geçmişini utançla andığında; işte o vakit çöküş, yalnızca bir ihtimal değil, kaçınılmaz bir kader olur.

Bugün biz bu kaderle yüzleşiyoruz. İki yüz yıl evvel zihnimize düşen bir virüs, nesilden nesile kılık değiştirerek büyüdü: “Köklerinden utan.” Bu virüs, kılıfını “ilerleme”, “çağdaşlık”, “özgürlük”, “küresellik” gibi parıltılı kelimelerle örttü. Oysa hakikat çok daha çıplak ve yalındı: Seni kendine yabancılaştırmak istediler. Seni, senden uzaklaştırmak, sana seni unutturmak istediler. Çünkü kimliğini yitiren bir milletin artık ne sesi duyulur ne de adımı iz bırakır.

Bir çınarın göğe yükselebilmesi için, kökünün yerin derinliklerine inmesi gerekir. Bu bir fizik kuralı değil, bir hakikat sırrıdır. Yükseliş, yerin altındaki sadakatin sonucudur. Bugün bizim göğe çıkamıyor oluşumuzun, kendi hikâyemizi anlatamıyor oluşumuzun, dünyaya söz geçiremiyor oluşumuzun temel nedeni, kökümüze olan sadakatsizliğimizdir.

Kök, sadece geçmiş değildir. Kök; ahlâktır, inançtır, davranış biçimidir, adalettir, merhamettir. Kök, bir milletin elini uzattığında hangi niyetle tuttuğudur. Kök, dünü hatırlamak için değil; yarına sapasağlam yürümek içindir. Kök, sadece mezar taşı değil, gelecek haritasıdır.

Oysa biz bugün geçmişimizi bir utanç vesilesi, dedemizi cahil, annemizi geri kalmış, kültürümüzü taşralı, dilimizi eski, ahlakımızı baskıcı görmekle meşgulüz. Ve her reddedişimizde, bizden bir parça daha eksiliyor. Her inkâr, bizim ruh atlasımızdan bir yıldız daha koparıyor.

Bizler artık kendimizden tiksinmeye ikna edilmiş bir topluluğa dönüştük. Televizyonlarda kendi değerlerimizi aşağılayanlara gülümsüyor, kendi ahlakımıza hakaret edenleri alkışlıyoruz. Çünkü bir nesle “asıl olan Batı’dır” denildi. Ve biz asıl olmadan, başkalarının yedeğinde yaşamaya razı olduk.

Oysa asıl, bizdik. Bizi biz yapan; merhametle yoğrulmuş adaletimizdi, göğsünü siper eden imanımızdı, kalbiyle yürüyen aklımızdı. Bir çarşıyı ibadet haline getiren helal duyarlılığıydı. Bizi insan kılan, rakamlar değil, rahmetti. İleri gitmek, başkasına benzemek değil; kendin olarak yürümeyi bilmekti.

Biz öyle bir milletiz ki; asırlar boyunca sadece topraklar değil, zamanlar da bize vatan olmuş. Kudüs’ten Endülüs’e, Semerkand’dan Saraybosna’ya, Belh’ten Buhara’ya, Bağdat’tan Basra’ya, Hicaz’dan Fizan’a ve daha nereye kadar uzanan bir hafızanın mirasçılarıyız. Fakat ne hazindir ki, bugün bu hafızanın en temel kelimeleri bile bize yabancı. Dede Korkut’un sesi kütüphane raflarında kısıldı, Mevlânâ’nın ney sesi dijital gürültüde boğuldu, ecdadın mezar taşları susturuldu. Hafıza kesildi, kök kurudu.

Oysa bir milletin kökü, onun zamana karşı verdiği cevaptır. Kök, yalnızca geçmiş değil; kimliktir, istikamettir, itirazdır. Biz kökümüzü kaybettikçe benliğimiz de silikleşti. Sözlerimiz başkasının kaleminden, hayallerimiz başkasının vitrininden çıkma oldu. Modernleşme kisvesi altında yürütülen bu köksüzleştirme operasyonu, ruhumuza işlemiş bir kopuşun adıdır.

Şimdi ise yolumuzu başkalarının izlerine bakarak bulmaya çalışıyoruz. Ama haritayı kaybettik. O harita, dedemizin kalbindeydi, annemizin duasındaydı, ecdadın secdesindeydi. O harita, bizim köklerimizdeydi. O kökler ki; hem yere bağlı hem göğe açık…

Bugün bizden istenen yalnızca modernleşmek değil, kendimizi inkâr ederek başkalarının geçmişine benzemek. Çünkü modernleşme adına bize sunulan şey, aslında bir suret değişimi değil, bir kimlik yitimi.

Ve kimlik kaybı; toprağın altına gömülen sessiz bir ölüm şeklidir. Kimi bunu ekonomik kriz sanır, kimi eğitim sorunu. Oysa köksüzlük, hepsinden daha derindir; çünkü insanı varoluşundan vurur. Kökünü yitiren sadece savrulmaz; kendine düşman olur.

İşte bu noktada, sormamız gereken soru şudur:

“Nereden geldik, nereye savrulduk ve hâlâ kimiz?”

Cevabı net: Biz hâlâ, bağışlanmamış bir ihanetin çocuklarıyız. Bu ihanet, başkalarına değil, kendimizedir. Kendi kelimemizi terk edip başkasının sözünü kutsadığımızda başladı. Kendi acımıza ağlamayı ayıplayıp, başkasının trajedisini takdis ettiğimizde başladı. Kendi mimarimizi söküp, başkasının betonuna tapmaya başladığımızda başladı.

Ama hâlâ geç değil.

Çünkü kök, bazen görünmez olsa da ölmez. Yeter ki suyu hatırlasın. Yeter ki toprağı hatırlasın. Yeter ki sahibini hatırlasın.

Şimdi bize düşen; bu unutuluş perdesini yırtmak, bu inkâr zincirini kırmak, bu başkalaşma çukurundan doğrulup yeniden aslımıza yönelmektir.

Bu bir geri dönüş değil, bir yükselişin başlangıcıdır.

Ve yükselmek, ancak eğilenlerin nasibidir. Eğilmek ise boyun eğmek değil, kökle yeniden buluşmaktır.

Köküne düşman olanın gövdesi başkasına aittir.

Bugün gövdemizi kurtarmak istiyorsak, kökümüzle barışmak zorundayız.

Zira bir milletin sonu, sadece savaşla değil; kendi toprağına küsmekle gelir.

Ve belki…

Belki bir çocuğun uykusundan önce ettiği bilinçsiz bir dua, bir dedenin sandığından çıkan sararmış bir hatıra, ya da gecenin en sessiz saatinde bir kalpten yükselen tek bir cümleyle filizlenir yeniden o kadim çınar:

“Ben buyum. Ve bundan utanmıyorum.”