İç Sesimizi Neden Duyamıyoruz.

Bugün birçok insanın ortak bir yorgunluğu var. Bu yorgunluk, sadece bedende hissedilen bir ağırlık değil; daha çok zihinde ve kalpte bir dağınıklık gibi. Günler dolu geçiyor, takvimler sıkışık, gündem hiç durmuyor. Konuşuyoruz, yazıyoruz, paylaşıyoruz, yetişmeye çalışıyoruz. Ve sürekli bir koşuşturmanın içindeyiz. Zaman bize yetmiyor. Ama bütün bu hareketliliğin ve hengamenin içinde fark etmeden kendimizden uzaklaşıyoruz.

Geçen yazımızda birazcık ölçüye değinmiştik. Ölçü, insanın hayattaki pusulasıydı. Şimdi o pusulayı en çok zorlayan şeylerden birine bakıyoruz: gürültüye.

Gürültü dediğimiz şey yalnızca herhangi bir araç veya çevre faktörlerinden gelen yüksek ses değildir. Gürültü, insanın dikkatinin sürekli bölünmesidir. Hayatın aceleye bindirilmesi, zihnin durmadan başka yerlere çağrılmasıdır. Bir bildirim daha, bir ekrana daha bakayım, aman bir şeyleri daha kaçırmayayım derken düşünceler parçalanır. Hiçbir şeyi sindirmeden bir sonrakine geçeriz. Böyle böyle yüzeyselleşiriz.

Eskiden böyle miydi? İnsan bir mesele üzerinde dururdu. Beklerdi. Düşünürdü. İçinden geçirirdi. Bugün ise her şey hızla akıyor. Durmak neredeyse suç gibi. Oysa durmayan insan, düşünemediği gibi yönünü de koruyamaz. Sessizlik rahatsız edici bulunuyor, boşluk hemen doldurulmak isteniyor. Halbuki bazı boşluklar insanı büyütür. İç dünyada yer açar.

İç ses dediğimiz şey, insanın kendi kendine konuşması değildir sadece. İç ses, vicdanın ince ayarıdır. Bir şey fazla olduğunda geri çekilen, yanlış kokusu aldığında huzursuz olan tarafımızdır. Ama bu ses bağırmaz. Fısıldar. Fısıltı da gürültüde kaybolup gider.

İnsan iç sesini kaybettiğinde bir anda kötüleşmez. Daha sessiz bir şey olur: Rahatsız olmamaya başlar. Yanlışı görür ama alışır. Sertliği hisseder ama kanıksar. Zamanla kalp kalınlaşır. Bu noktada mesele bilgi eksikliği değildir. İnsan çoğu zaman neyin doğru olduğunu bilir. Ama o bilgi kalbe inmez. Kalbe inmeyen bilgi davranış üretmez. Ahlaki yorgunluk böyle başlar.

Bu çağın en çok övdüğü şey hızdır. Hızlı olan öne geçer, hızlı olan görünür olur, hızlı olan kazanır. Ama hızın bir bedeli vardır. Bedel derinliktir. İnsan hızlandıkça yaşadıklarının içine giremez, sadece üstünden geçer. Üstünden geçilen hayat karakter üretmez. Tecrübe birikmez, yalnızca anlar birikir.

Oysa insanı büyüten şey acele değil, hamledir. Hamle, içten gelen bir karardır. Vicdanla verilen bir yöneliştir. Hızlı yaşamak hamle değildir; çoğu zaman savrulmaktır. Savrulan insan ölçüsünü kaybeder. Ölçüsünü kaybeden insan da istikametini.

Gürültü sadece bireyi yormaz, toplumu da biçimlendirir. Gürültülü bir ortamda insanlar düşünmez, tepki verir. Tepki veren insan kolay yönlendirilir. Tepki veren insan hakikati aramaz, tarafını savunur. Böyle bir iklimde çok konuşulur ama az anlaşılır. Sabır azalır, tahammül daralır, merhamet zayıflar. İlişkiler sertleşir. Toplumsal güven yavaş yavaş aşınır. Kalabalık artar ama yakınlık azalır. İnsanlar bir aradadır ama birbirine temas edemez.

Gürültü kulağı değil sadece, kalbi de sağır eder. Kalp sağır olunca ölçü bozulur. Ölçü bozulunca yol şaşar. Zincir böyle işler.

 

Ama umut şurada; İç ses tamamen yok olmaz. Sadece bastırılır. İnsan durmayı başarırsa onu yeniden duyar. Yeniden inşa dışarıda başlamaz. İçeride başlar. Kendi iç nizamını kuramayan bir toplum, medeniyet inşa edemez.

Belki de bugün ihtiyacımız olan şey yeni sözler değil. Kısa bir sessizlik. Kendimizle baş başa kalabileceğimiz küçük aralıklar. Tepki vermeden önce durabilme cesareti. İç sesi güçlendiren sade alışkanlıklar.

Çünkü insan içini toparladıkça ölçüyü hatırlar. Ölçü hatırlandıkça da istikamet yeniden belirginleşir.